Tư liệu - tài liệu / Chuyên đề

Một số kinh nghiệm thực hiện cơ chế phân bổ và giám sát thực hiện nguồn lực xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng
Nhóm tài liệu khác
Chuyên đề
Nguyễn Đình Khoát
2016
Cần xác thực trước khi tải về

Một số kinh nghiệm thực hiện cơ chế phân bổ và giám sát thực hiện

nguồn lực xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng

Lâm Đồng, một tỉnh miền núi thuộc phía Nam Tây nguyên, diện tích tự nhiên 9.773 km². Toàn tỉnh có 12 đơn vị hành chính cấp huyện (gồm 10 huyện, 02 thành phố Đà Lạt và Bảo Lộc), 147 đơn vị hành chính cấp xã (gồm 117 xã, 30 phường, thị trấn), dân số 1,27 triệu người với 43 dân tộc anh em cùng sinh sống; trong đó dân số thành thị là 37,5%, dân số nông thôn là 62,5%. Đồng bào dân tộc thiểu số chiếm gần 22%, riêng đồng bào dân tộc thiểu số gốc Tây nguyên chiếm gần 17% dân số.

Trên cơ sở kết quả thực hiện thí điểm mô hình xây dựng nông thôn mới (NTM) của Trung ương tại xã Tân Hội, huyện Đức Trọng và căn cứ Quyết định số 800/QĐ-TTg ngày 04/6/2010 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM giai đoạn 2010- 2020, UBND tỉnh đã phê duyệt Chương trình NTM giai đoạn 2010-2020 tỉnh Lâm Đồng trên địa bàn 117 xã của tỉnh với mục tiêu đến 2015 có 43 xã và 01 huyện đạt chuẩn NTM; đến 2020 có 99 xã và 06 huyện đạt chuẩn NTM.

Qua 5 năm triển khai thực hiện, Chương trình xây dựng NTM trên địa bàn tỉnh đã đạt được những kết quả nổi bật, tạo ra sự chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức của cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân trong tỉnh, huy động được mọi nguồn lực để xây dựng NTM, bộ mặt nông thôn có nhiều thay đổi, đời sống vật chất và tinh thần của người dân được nâng cao,... Đến hết năm 2015, toàn tỉnh đã có 42 xã (đạt 35,9%) và huyện Đơn Dương được công nhận đạt chuẩn NTM; thành phố Đà Lạt và Bảo Lộc hoàn thành nhiệm vụ xây dựng NTM; bình quân đạt 15 tiêu chí/xã, đạt chỉ tiêu đề ra. Toàn tỉnh đã huy động 33.581 tỷ đồng cho xây dựng nông thôn mới, trong đó:

+ Nguồn vốn ngân sách nhà nước là 3.581 tỷ đồng (chiếm 10,66%).

+ Vốn dân đóng góp là 9.143 tỷ đồng (chiếm 27,23%), trong đó: Dân đóng góp xây dựng cơ sở hạ tầng là 753 tỷ đồng (chưa tính phần dân hiến đất, hoa màu, vật kiến trúc), đầu tư phát triển sản xuất là 8.390 tỷ đồng (chỉ tính phần đầu tư xây dựng nhà kính, nhà lưới, hệ thống tưới tiên tiến tiết kiệm nước).

+ Vốn huy động từ tổ chức, doanh nghiệp, hợp tác xã là 4.615 tỷ đồng (chiếm 13,74%), trong đó: Đóng góp để xây dựng cơ sở hạ tầng là 255 tỷ đồng, đầu tư phát triển sản xuất là 4.360 tỷ đồng (chỉ tính phần đầu tư xây dựng nhà kính, nhà lưới, hệ thống tưới tiên tiến, tiết kiệm nước).
+ Vốn tín dụng: Dư nợ cho vay xây dựng nông thôn mới tại 117/117 xã là 16.242 tỷ đồng (chiếm 48,37%).

  Những kết quả đạt được trong xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh là do nhiều yếu tố, trong đó việc thực hiện tốt cơ chế phân bổ và giám sát thực hiện nguồn lực xây dựng nông thôn mới đã góp phần quan trọng trong toàn bộ quá trình xây dựng nông thôn mới của tỉnh; trong quá trình tổ chức thực hiện, tỉnh Lâm Đồng đã rút ra một số bài học kinh nghiệm sau: 

Cơ chế phân bổ nguồn lực:

- Xây dựng các đề án: Để thực hiện tốt việc huy động, phân bổ nguồn lực xây dựng nông thôn mới một cách hợp lý, ngoài việc xây dựng đề án nông thôn mới, đề án đề án phát triển sản xuất nâng cao thu nhập cho từng xã (toàn tỉnh hiện nay đã có 100% số xã đã có đề án nông thôn mới và đề án đề án phát triển sản xuất nâng cao thu nhập được duyệt và đang triển khai thực hiện); UBND tỉnh Lâm Đồng đã chỉ đạo xây dựng đề án huyện nông thôn mới đối với những huyện phấn đấu đạt chuẩn nông thôn mới giai đoạn 2010 – 2020 (hiện nay đã có 10/10 huyện xây dựng đề án cấp huyện, trong đó có 04 huyện đề án đã được phê duyệt và đang triển khai thực hiện); việc phân bổ nguồn lực xây dựng nông thôn mới hàng năm được căn cứ vào mục tiêu, lộ trình của đề án cấp xã,  huyện đã được phê duyệt.

- Ban hành các cơ chế, chính sách đặc thù của tỉnh: Ban chỉ đạo xây dựng nông thôn mới tỉnh và UBND tỉnh đã giao các sở, ngành vận dụng, cụ thể hóa các cơ chế, chính sách, các văn bản, hướng dẫn của Trung ương để áp dụng cho phù hợp với điều kiện thực tế tại địa phương; triển khai lồng ghép các Chương trình mục tiêu quốc gia khác để thực hiện các mục tiêu của Chương trình xây dựng nông thôn mới; các công trình quy mô nhỏ, kỹ thuật đơn giản thực hiện theo cơ chế đầu tư xây dựng của Chương trình quy định tại Quyết định số 498/QĐ-TTg ngày 21/3/2013 của Thủ tướng Chính phủ; phát huy vai trò làm chủ của người dân trong xây dựng nông thôn mới, thực hiện tốt chủ trương "Dân làm, thôn làm, xã làm là chính".  HĐND tỉnh, UBND tỉnh đã chủ động ban hành một số cơ chế, chính sách đầu tư các công trình xây dựng kết cấu hạ tầng nông thôn, phát triển sản xuất, dịch vụ nông thôn như: cơ chế hỗ trợ xây dựng đường giao thông nông thôn theo phương thức “Nhân dân làm, nhà nước hỗ trợ vật tư”; cơ chế huy động các nguồn lực và tỷ lệ hỗ trợ từ ngân sách nhà nước để xây dựng nông thôn mới; quy định mức hỗ trợ ứng dụng khoa học, kỹ thuật và công nghệ mới; chính sách hỗ trợ phát triển hợp tác xã; hỗ trợ phát triển hệ thống ao hồ nhỏ phục vụ Chương trình xây dựng nông thôn mới theo phương thức “Nhân dân làm công trình, nhà nước hỗ trợ ca máy”; quy hoạch và quản lý chất thải rắn tỉnh Lâm Đồng; quy định mức hỗ trợ từ ngân sách nhà nước cho các hoạt động phát triển sản xuất và dịch vụ nông thôn phục vụ Chương trình giai đoạn 2016 - 2020,... 

- Thực hiện bố trí các nguồn vốn theo hướng ưu tiên cho các xã đặc biệt khó khăn, xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số, xã điểm, xã ưu tiên và huyện điểm xây dựng nông thôn mới. Việc bố trí tập trung cho các xã đặc biệt khó khăn, xã thuộc huyện nghèo theo Nghị quyết 30a nhằm tạo nguồn lực để các xã này từng bước khắc phục khó khăn hoàn thành mục tiêu xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2016 – 2020; đối với các xã điểm, xã ưu tiên và huyện điểm xây dựng nông thôn mới, việc bố trí ưu tiên sẽ tạo điều kiện cho các địa phương này sớm hoàn thành mục tiêu xây dựng nông thôn mới theo lộ trình đề ra đồng thời kịp thời khuyến khích được các địa phương làm tốt.

- Ngoài căn cứ vào Đề án xây dựng nông thôn mới của xã, huyện định kỳ ngay từ đầu năm, Ban chỉ đạo nông thôn mới tỉnh căn cứ kế hoạch đăng ký của từng địa phương ban hành văn bản thông báo giao chỉ tiêu kế hoạch thực hiện nông thôn mới trong năm cho các xã, huyện. Các sở ngành trên cơ sở văn bản này phân bổ vốn nông thôn mới và ưu tiên bố trí, lồng ghép nguồn lực của đơn vị mình để thực hiện các tiêu chí chưa đạt nhằm đạt được kế hoạch đề ra theo trọng tâm, trọng điểm.

- Về cơ chế phân cấp đầu tư: Vốn đầu tư trực tiếp cho Chương trình xây dựng nông thôn mới hàng năm trên địa bàn tỉnh (vốn ngân sách TW và vốn ngân sách Địa phương) được phân bổ cho xã làm chủ đầu tư; việc lập kế hoạch đầu tư, thi công, quản lý sử dụng công trình đều có sự tham gia của cộng đồng dân cư. Đối với vốn lồng ghép từ các chương trình dự án, UBND tỉnh đã chỉ đạo cho các sở, ngành ưu tiên đầu tư cho các xã xây dựng nông thôn mới theo hướng đẩy mạnh việc phân cấp cho các xã làm chủ đầu tư.

- Coi trọng công tác tín dụng, khai thông mọi nguồn vốn để người dân đầu tư phát triển sản xuất nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ nông thôn, cần nâng cao vai trò của tổ chức tín dụng. Trong 5 năm qua, dư nợ cho vay xây dựng nông thôn mới chiếm 48,37% trong tổng nguồn lực xây dựng nông thôn mới, tạo điều kiện hỗ trợ người dân trên địa bàn các xã xây dựng nông thôn mới có vốn để đầu tư phát triển sản xuất, kinh doanh, giải quyết việc làm, tăng thu nhập cho người dân nông thôn, làm tiền đề hoàn thành các tiêu chí nông thôn mới khác; thực tế nợ xấu cho vay trong lĩnh vực nông nghiệp nông thôn trên địa bàn tỉnh trong 5 năm qua là rất thấp, chiếm khoảng 0,32 % trong tổng số dư nợ cho vay. Để tiếp tục thực hiện tốt việc huy động vốn vay tín dụng thực hiện Chương trình nông thôn mới, cần tập trung thực hiện tốt các chính sách tín dụng cụ thể như khuyến khích cho vay thực hiện Chương trình nông nghiệp công nghệ cao, tái canh cà phê, các mô hình liên kết từ sản xuất,chế biến và tiêu thụ sản phẩm,… thực hiện cơ chế cho vay không có đảm bảo bằng tài sản theo Nghị định 55/2015/NĐ-CP của Chính phủ và Thông tư 10/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn.

Người dân tham gia làm đường
Người dân tham gia làm đường


Giám sát thực hiện, nguồn lực:

- Việc thực hiện cơ chế quản lý sử dụng vốn: Thực hiện theo các Quyết định số1429/QĐ-UBND ngày 01/7/2011 của UBND tỉnh Lâm Đồng Về việc phê duyệt Đề án phát triển đường giao thông nông thôn phục vụ Chương trình xây dựng nông thôn mới tỉnh Lâm Đồng đến năm 2020; Quyết định số1457/QĐ-UBND ngày 15/8/2013 của UBND tỉnh Lâm Đồng về tỷ lệ hỗ trợ từ ngân sách nhà nước và cơ chế, chính sách huy động các nguồn lực để xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2013 -2010; Thông tư số 03/2013/TT-BKHĐT ngày 07/8/2013 của Bộ Kế hoạch và Đầu tư Hướng dẫn thực hiện Quyết định số 498/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ bổ sung quy chế đầu tư Chương trình MTQG xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010 – 2020.

- Hàng năm các tổ chức như Hội đồng nhân dân tỉnh, Ủy ban Kiểm tra tỉnh ủy, Kiểm toán Nhà nước,...tiến hành kiểm tra, giám sát Chương trình xây dựng nông thôn mới, trong đó có nội dung quan trọng là kiểm tra, giám sát cơ chế phân bổ và sử dụng nguồn lực xây dựng nông thôn mới, đảm bảo việc phân bổ và sử dụng nguồn lực  nông thôn mới hàng năm phù hợp với điều kiện thực tế của tỉnh, hợp lý, phát huy hiệu quả và theo đúng tinh thần chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ. Ngoài ra công tác kiểm tra giám sát của Ban Chỉ đạo nông thôn mới,  Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cùng các đoàn thể chính trị - xã hội các cấp cũng được quan tâm đẩy mạnh đảm bảo đạt kết quả cao trong quá trình tổ chức triển khai thực hiện Chương trình.

-  Phát huy vai trò giám sát của cộng đồn dân cư: Để nguồn lực đầu tư của nhà nước phát huy hiệu quả, cần phát huy vai trò giám sát của cộng đồng, coi đây là yếu tố quan trọng để đảm bảo đầu tư phù hợp với các quy hoạch được duyệt, nâng cao hiệu quả đầu tư , nâng cao chất lượng các công trình, dự án. Để phát huy vai trò giám sát của cộng đồng, Ban chỉ đạo các cấp luôn chú trọng kiện toàn tổ chức của Ban phát triển thôn, Ban giám sát cộng đồng, chỉ đạo các cơ quan chuyên môn tổ chức tập huấn, nâng cao năng lực giám sát cho các thành viên; riêng năm 2014 và 2015, Văn phòng điều phối tỉnh đã tổ chức 12 hội nghị tập huấn cho 12 huyện, thành phố cho hơn 1.600 lượt cán bộ làm công tác xây dựng nông thôn mới, trong đó 70% học viên là cán bộ chủ chốt cấp thôn, Ban phát triển thôn và Ban giám sát cộng đồng ở các xã xây dựng nông thôn mới.

Để phát huy những kết quả đã đạt, thực hiện có hiệu quả cơ chế phân bổ, quản lý và sử dụng nguồn lực xây dựng nông thôn mới, trong thời gian tới tỉnh Lâm đồng sẽ tiếp tục nghiên cứu xây dựng các chính sách, chương trình, đề án đặc thù phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương, tạo điều kiện thuận lợi hơn nữa thực hiện phương châm “Nhân dân làm, nhà nước hỗ trợ” trong xây dựng nông thôn mới; triển khai có hiệu quả vốn lồng ghép các Chương trình MTQG vào Chương trình xây dựng nông thôn mới; bổ sung các nguồn lực đầu tư từ ngân sách địa phương để hỗ trợ thực hiện, hoàn thành các mục tiêu của Chương trình trên địa bàn tỉnh./.


                                                                Đà Lạt, tháng 01/2016.
                                                                    Nguyễn Đình Khoát
                                                             Văn phòng điều phối nông thôn mới tỉnh Lâm Đồng






Thống kê truy cập

  • Tổng lượt truy cập: 3.386.595
  • Đang online: 85
  • Trong tuần: 2.091
  • Trong tháng: 5.985
  • Trong năm: 65.736